Ekobudex

 

   Oczyszczanie ścieków w przetwórstwie rybnym – część I
    Krystyna Gudelis-Matys

   

Oczyszczanie ścieków to jeden z ważniejszych problemów, jaki w najbliższym czasie musi rozwiązać wielu producentów przetworów rybnych. Powstające w procesie produkcyjnym ścieki są wysoko obciążone zanieczyszczeniami. W kilkudziesięciu metrach sześciennych ścieków produkcyjnych znajduje się ładunek zanieczyszczeń odpowiadający ściekom z kilkudziesięciotysięcznego miasta. Głównie są to duże ilości tłuszczu i zawiesiny, a także azotu i fosforu. Bardzo poważnym problemem są zrzucane solanki, wprowadzające duży ładunek chlorków i octu.

W obliczu rosnących cen dowozu i oczyszczania ścieków w oczyszczalniach komunalnych, konieczne staje się oczyszczanie lub podczyszczanie ścieków na miejscu w zakładzie. Wymaga to dużych nakładów inwestycyjnych, ale w dłuższym okresie czasu jest opłacalne, znacznie obniża i stabilizuje koszty, a także powoduje, że zakład spełnia wymagania stawiane przez obowiązujące prawo w zakresie ochrony środowiska.
Podejmując decyzję inwestycyjną ważne jest, aby wybrać sprawdzone technologie oczyszczania ścieków, urządzenia, które sprawdziły się w praktyce przemysłowej oraz doświadczonych wykonawców.
W Europie i w Polsce zostały opracowane i funkcjonują skuteczne technologie oczyszczania ścieków dla zakładów przetwórstwa rybnego, tak dla zakładów odprowadzających ścieki do układów kanalizacyjnych miast i gmin, jak i bezpośrednio do środowiska naturalnego. Miejsce odprowadzania ścieków po oczyszczeniu ma decydujący wpływ na wybór technologii oczyszczania ścieków oraz koszty inwestycji. Wynika to z warunków wprowadzenia ścieków do poszczególnych systemów. Z tych warunków wynika także, jaki stopień redukcji zanieczyszczeń zawartych w ściekach musi zapewnić instalacja oczyszczająca. Warunki wprowadzania ścieków do systemów kanalizacyjnych reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 maja 1999 r. w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących mienie komunalne (Dz.U. Nr 50/1999 poz. 501) oraz Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. (Dz.U. Nr 72/2001 poz. 747) i podpisana umowa z eksploatatorem sieci kanalizacyjnej lub lokalnej oczyszczalni. W umowie tej szczegółowo określa się jakość i ilość ścieków technologicznych, które mogą być wprowadzane do systemu kanalizacyjnego lub oczyszczalni.
Warunki wprowadzania ścieków przemysłowych do środowiska naturalnego określa ustawa Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 115/2001 poz. 1229), Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (Dz.U. Nr 116/1991) oraz Decyzja - pozwolenie wodno-prawne na odprowadzanie ścieków wydane przez właściwe dla lokalizacji zakładu Starostwo Powiatowe. Przepisy te do końca 2002 roku mają być dostosowane do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej.
Do oczyszczania ścieków przed zrzutem do kanalizacji stosuje się głównie metody mechaniczno-chemiczne. Ścieki odprowadzane do środowiska naturalnego po oczyszczeniu mechaniczno-chemicznym trzeba dodatkowo oczyszczać metodami biologicznymi.

Tabela 1.
Wymagania przepisów w zakresie jakości ścieków
(patrz: wersja pdf)

Odprowadzanie ścieków do kanalizacji

Zakłady przetwórstwa rybnego zlokalizowane na obszarach zurbanizowanych są zobowiązane podczyścić ścieki produkcyjne do wartości określonej w umowie z eksploatatorem kanalizacji ściekowej.
W tabeli 2 zaprezentowano wybrane typowe wartości zanieczyszczeń dla ścieków surowych z przetwórstwa ryb.
Wartości te zostały potwierdzone badaniami ścieków surowych z kilkunastu zakładów przetwórstwa ryb w kraju. Podobne wartości podawane są także przez źródła zagraniczne.

Tabela 2.
Jakość ścieków surowych w przetwórstwie rybnym
(patrz: wersja pdf)

Do podczyszczania ścieków odprowadzanych do oczyszczalni jest stosowana, sprawdzona w praktyce przemysłowej, metoda mechaniczno-flotacyjna. Proces oczyszczania ścieków przebiega następująco:

- cedzenia na sicie,
- uśrednianie składu i natężenia spływu ścieków w zbiorniku magazynowo-uśredniającym,
- koagulacja zanieczyszczeń za pomocą soli metali glinu lub żelaza,
- flokulacja zanieczyszczeń za pomocą polielektrolitów organicznych,
- korekta odczynu pH,
- oddzielanie zanieczyszczeń od oczyszczonych ścieków za pomocą flotacji ciśnieniowej.

Ścieki technologiczne spływają kanalizacją do przepompowni. Z przepompowni ścieki kierowane są na sito obrotowe. W sicie, na obracającym się bębnie, zatrzymywane są części stałe. Spadają one do rynny, a następnie do pojemnika na tzw. skratki, skąd są usuwane poza teren oczyszczalni. Sito jest okresowo (automatycznie) myte gorącą wodą w celu usunięcia zalegającego w szczelinach tłuszczu. Z sita ścieki spływają do zbiornika magazynowo-uśredniającego. W zbiorniku ścieki są mieszane (aby uśrednił się ich skład) i magazynowane do wypełnienia zbiornika. Z chwilą wypełnienia zbiornika ściekami uruchamia się instalacja chemicznego oczyszczania ścieków. Proces chemicznej obróbki ścieków prowadzony jest w reaktorze rurowym, do którego w ściśle określonej sekwencji i ilości dozowane są chemikalia i ścieki ze zbiornika. Dalej ścieki wpływają do flotatora ciśnieniowego, gdzie zanieczyszczenia są oddzielane od oczyszczanych ścieków w postaci pływającego po powierzchni „kożucha zanieczyszczeń”. Zanieczyszczenia są automatycznie zgarniane do rynny, a następnie do zbiornika szlamów. Stąd są podawane na prasę filtracyjną lub usuwane wozem asenizacyjnym na specjalistyczne wysypisko. Oczyszczone ścieki spływają do kanalizacji odprowadzającej ścieki z zakładu. W nowoczesnych rozwiązaniach pracą instalacji steruje sterownik komputerowy. Przedstawiona instalacja winna być zlokalizowana w budynku z wydzielonym pomieszczeniem na sterownię i zapleczem socjalnym dla obsługi. Budynek musi być ogrzewany i mieć skuteczną wentylację. Oczyszczalnię powinny obsługiwać osoby z wykształceniem o kierunku mechanicznym lub chemicznym, przeszkolone w zakresie eksploatacji oczyszczalni ścieków Czynności obsługowe muszą być wykonywane systematycznie i sumiennie. Urządzenia muszą być myte i konserwowane. Jakość ścieków odprowadzanych z zakładu po procesach oczyszczania zależy od jakości ścieków surowych. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że w pracujących instalacjach stopień redukcji zanieczyszczeń jest zróżnicowany. Uzyskiwane wyniki prezentuje poniższa tabela:

Tabela 3.
Redukcja zanieczyszczeń w metodzie mechaniczno-chemicznej
(patrz: wersja pdf)

Odprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi

W przypadku konieczności odprowadzania ścieków do środowiska naturalnego, do zaprezentowanej powyżej instalacji należy dobudować stopień biologiczny. Procesy biologicznego oczyszczania ścieków wymagają zbiorników o znacznych kubaturach. Wielkość tych obiektów jest zależna od ładunku zanieczyszczeń zawartych w ściekach — głównie zanieczyszczeń wyrażonych we wskaźniku BZT5 i azot ogólny. Zasadniczy proces oczyszczania odbywa się w reaktorze biologicznym wyposażonym w system napowietrzania i mieszania ścieków oraz urządzeń do pomiaru zawartości tlenu. Oczyszczone ścieki są klarowane w osadniku wtórnym. Oczyszczone ścieki odpływają do środowiska, a osad nadmierny na poletka osadowe lub prasę czy wirówkę, gdzie jest odwadniany, Po odwodnieniu osady winny być poddane higienizacji, a potem składowane, suszone lub spalane. Teren oczyszczalni musi być ogrodzony i zagospodarowany.

Zrozumieć problem - od redakcji

Wiele zakładów przetwórstwa ryb nie ma obecnie skąd czerpać wiedzy na temat gospodarki ściekowej. Opracowania ogólne nie zawsze przystają do specyfiki ścieków z przetwórstwa rybnego. Dlatego też wychodząc naprzeciw problemowi, w kolejnych wydaniach „Magazynu Przemysłu Rybnego” postaramy się przybliżyć Państwu ten temat. Ponadto dzięki uprzejmości firmy Ekobudex z Gdańska, czytelnicy „Magazynu Przemysłu Rybnego” mogą korzystać z bezpłatnego doradztwa technicznego w zakresie gospodarki ściekowej pod numerami infolinii: 58 554 85 65, 58 554 85 66.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 4/2002

inne publikacje nt. oczyszczania ścieków

 

   
 

 

tel.: (58) 554-85-65
tel.: (58) 554-85-66
tel.: (58) 552-36-58

Ekobudex sp. z o.o.
80-328 Gdańsk
ul. Kościerska 7