Ekobudex

 

   Oczyszczanie ścieków w przetwórstwie rybnym – część III. Dlaczego warto oczyszczać ścieki
    Krystyna Gudelis-Matys

   

W zakładach przetwórstwa rybnego występują zwykle trzy, cztery rodzaje ścieków. Są to: ścieki technologiczne z procesów produkcyjnych, ścieki sanitarne, wody pochłodnicze, ścieki deszczowe.
Ścieki z procesów produkcyjnych powstające w zakładach przetwórstwa rybnego charakteryzują się wysokimi stężeniami zanieczyszczeń. O jakości tych ścieków decyduje:
- wielkość i charakter procesów przetwórczych,

- rodzaj surowca,
- sposób gospodarowania odpadami podczas procesów produkcyjnych,
- poziom higieny w zakładzie oraz rodzaj stosowanych środków czystości,
- brak dostatecznej wiedzy pracowników wszystkich szczebli na temat gospodarki wodą i oczyszczania ścieków,
- stopień zagospodarowania solanek i ścieków z komór wędzarniczych.

Natomiast ilość powstających ścieków zależy od rodzaju i wielkości produkcji, rodzaju urządzeń myjących, przestrzegania przez pracowników zasad oszczędnej gospodarki wodą.
Zanieczyszczenia zawarte w ściekach są sumą substancji wypłukiwanych z ryb podczas procesów produkcyjnych - tłuszczu, białka, związków fosforu, resztki sosów, zalew, solanek, warzyw - oraz stosowanych środków myjących. Ilość ścieków jest zmienna w czasie, zróżnicowana godzinowo i zwykle inna na każdej zmianie. Z uwagi na wysokie stężenia zanieczyszczeń, zmienną ilość i temperaturę, ścieki te wymagają złożonych procesów oczyszczania.
Ścieki sanitarne można bezpośrednio odprowadzać do kanalizacji, wywozić do oczyszczalni lub oczyszczać we własnej oczyszczalni ścieków. Ilość ścieków sanitarnych zależy od ilości osób zatrudnionych w zakładzie, stopnia wyposażenia zakładu w urządzenia sanitarne, a także od przestrzegania zasad higieny przez zatrudniony personel.
Wody pochłodnicze posiadają niewielką ilość substancji zanieczyszczających i charakteryzują się podwyższoną temperaturą. Temperatura jest traktowana jako zanieczyszczenie i wymaga obniżenia. Po obniżeniu temperatury, wody pochłodnicze można zawrócić do obiegu i powtórnie wykorzystać, bądź odprowadzić do kanalizacji (lub wód powierzchniowych).
Ścieki deszczowe pochodzą z dachów i terenów utwardzonych. Ścieki z dachów, jako wody umownie czyste, mogą być bezpośrednio wprowadzane poprzez system drenażowy (albo jego odpowiednik) do ziemi, wód powierzchniowych lub do kanalizacji deszczowej danej miejscowości. Ścieki deszczowe z dróg i placów manewrowych muszą być podczyszczane w separatorach olejów i benzyn, montowanych przed odprowadzeniem ścieków do ziemi lub z terenu zakładu.
Każdy rodzaj ścieków wymaga odmiennych procesów oczyszczania i zróżnicowanych nakładów finansowych na inwestycję. Koszt oczyszczania i odprowadzania poszczególnych rodzajów ścieków też jest różny. Dlatego, tak z powodów technicznych, jak i ekonomicznych, kanalizacja w zakładzie powinna być rozdzielona na:

- kanalizację technologiczną,
- kanalizację wód pochłodniczych,
- kanalizację ścieków sanitarnych,
- kanalizację ścieków deszczowych.

Planując uporządkowanie gospodarki ściekowej w zakładzie, należy dokładnie rozpoznać lokalne możliwości odprowadzenia ścieków i zagospodarowania odpadów. Proces inwestycyjny, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wymaga opracowania dokumentacji technicznej, dokonania stosownych uzgodnień w określonych przepisami prawa instytucjach oraz uzyskania pozwoleń wodno-prawnych. Rozwiązanie problemu ścieków sanitarnych, deszczowych oraz wód pochłodniczych nie nastręcza większych problemów. Zdecydowanie trudniejsze i wymagające dużych nakładów inwestycyjnych jest podczyszczenie lub oczyszczenie ścieków technologicznych.
Zrzut surowych ścieków technologicznych do kanalizacji powoduje bardzo poważne kłopoty eksploatacyjne. Zatłuszczone, ciepłe, zawierające dużo zawiesiny ścieki, po zmieszaniu ze ściekami w kanalizacji stygną i powodują, że na ścianach kanalizacji odkłada się tłuszcz oraz zawiesina. Znane są przypadki całkowitego zapchania kanalizacji tłuszczem, a także awarii układów automatyki w przepompowniach ścieków, spowodowanych zaklejeniem przez tłuszcz systemów sygnalizacyjnych poziomu ścieków. Wpływające do oczyszczalni ścieki o niekontrolowanym ładunku zanieczyszczeń powodują duże kłopoty eksploatacyjne w oczyszczalni ścieków, zwiększając w sposób zdecydowany koszty jej eksploatacji. Wobec takiej sytuacji rośnie koszt przyjęcia 1 m3 ścieków i coraz trudniej uzyskać zgodę na przyjęcie niepodczyszczonych ścieków do gminnych, czy też miejskich systemów kanalizacyjnych i oczyszczalni, tym bardziej, że przepisy sprzyjają eksploatatorom sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni. Mając to na uwadze, zasadne wydaje się, aby służby techniczne zakładów przetwórstwa rybnego zapoznały się z metodami oczyszczania ścieków, kosztami budowy systemów do podczyszczania i oczyszczania ścieków oraz kosztami eksploatacji. Warto w tym miejscu przypomnieć, że system mechaniczno-chemicznego oczyszczania ścieków oparty o sprawdzony w wieloletniej praktyce w krajach zachodnich i z powodzeniem wprowadzony w ostatnim dziesięcioleciu w największych zakładach przetwórstwa rybnego w Polsce, usuwa ze ścieków 80-90% zanieczyszczeń. Poszczególne elementy tego systemu pracują następująco:

- sito obrotowe - redukuje zanieczyszczenia o ok. 10%
- flotator ciśnieniowy - redukuje zanieczyszczenia o dalsze 40-50%
- układ chemiczny - jeszcze o kolejne 25-30%.

Każdy z tych elementów instalacji można kupić i zainstalować oddzielnie.
Koszt eksploatacyjny mechaniczno-chemicznego podczyszczenia ścieków wynosi - w zależności od stężenia ścieków surowych – 0,50-0,70 zł. Ścieki po podczyszczeniu w tej instalacji są przygotowane do zrzutu do kanalizacji lub oczyszczania w oczyszczalni biologicznej. Pełne oczyszczanie ścieków we własnej oczyszczalni ścieków będzie kosztowało dalsze 0,70-0,80 zł. Do tych kosztów należy doliczyć koszt zagospodarowania osadów, uwarunkowany cenami lokalnymi.
Nadszedł czas, aby w zakładach przetwórstwa rybnego dokonać krytycznej oceny istniejącej gospodarki ściekowej i rozpocząć prace nad opracowaniem docelowego programu, jego elementy realizować etapami, w oparciu o rachunek ekonomiczny. W przeciwnym wypadku, za kilka miesięcy trzeba będzie działać pod przymusem instytucji uprawnionych do kontroli i być może płacić dotkliwe kary. Prawidłowo rozwiązana i prowadzona gospodarka ściekowa ma wpływ na pozytywny wizerunek firmy i jej pozycję na rynku - jest więc ważnym elementem gry rynkowej.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5/2003

inne publikacje nt. oczyszczania ścieków

 

   
 

 

tel.: (58) 554-85-65
tel.: (58) 554-85-66
tel.: (58) 552-36-58

Ekobudex sp. z o.o.
80-328 Gdańsk
ul. Kościerska 7