Ekobudex

 

   Oczyszczanie ścieków w zakładach mięsnych
    Krystyna Gudelis-Matys

   

W artykule omówiono problematykę oczyszczania ścieków, uwzględniając wybór technologii w nawiązaniu do wymagań dla ścieków odprowadzanych do kanalizacji i środowiska.

Oczyszczanie ścieków to jeden z ważniejszych problemów, jaki w najbliższym czasie musi rozwiązać wielu właścicieli zakładów mięsnych. Powstające w procesie produkcyjnym ścieki są bardzo obciążone zanieczyszczeniami. W kilkudziesięciu metrach sześciennych ścieków produkcyjnych znajduje się bowiem ładunek zanieczyszczeń odpowiadający ściekom z kilkudziesięciotysięcznego miasta. Głównie są to duże ilości tłuszczu i zawiesiny, a także azotu i fosforu.

W obliczu rosnących cen dowozu i oczyszczania ścieków w oczyszczalniach komunalnych, konieczne staje się oczyszczanie lub podczyszczanie ścieków na miejscu w zakładzie mięsnym. Wymaga to dużych nakładów inwestycyjnych, ale w dłuższym okresie jest opłacalne, znacznie obniża i stabilizuje koszty, a także powoduje, że zakład spełnia wymagania stawiane przez obowiązujące prawo w zakresie ochrony środowiska.

Flotator ciśnieniowy - podstawowe urządzenie w oczyszczaniu ścieków w przetwórstwie mięsnym metodą flotacji ciśnieniowej (Fot. 1)
(patrz: wersja pdf)

Podejmując decyzję inwestycyjną ważne jest, aby wybrać sprawdzone technologie oczyszczania ścieków, urządzenia, które sprawdziły się w praktyce przemysłowej oraz doświadczonych wykonawców.

W Europie i w Polsce zostały opracowane i funkcjonują skuteczne technologie oczyszczania ścieków dla zakładów mięsnych, zakładów odprowadzających ścieki do układów kanalizacyjnych miast i gmin, jak i bezpośrednio do środowiska. Miejsce odprowadzania ścieków po oczyszczeniu ma decydujący wpływ na wybór technologii oczyszczania oraz koszty inwestycji. Wynika to z warunków wprowadzenia ścieków do poszczególnych systemów. Z tych warunków wynika także, jaki stopień redukcji zanieczyszczeń zawartych w ściekach musi zapewnić instalacja oczyszczająca. Warunki wprowadzenia ścieków do systemów kanalizacyjnych reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 maja 1999 r. w sprawie warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych stanowiących mienie komunalne (Dz. U . Nr 50/1999, poz. 501) oraz Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków z dnia 7 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 72/2001. poz. 747, z późniejszymi zmianami) i podpisana umowa z eksploatatorem sieci kanalizacyjnej lub lokalnej oczyszczalni. W umowie tej szczegółowo określa się jakość i ilość ścieków technologicznych, które mogą być wprowadzane do systemu kanalizacyjnego lub oczyszczalni.

Tabela 1. Wymagania przepisów w zakresie jakości ścieków odprowadzanych do kanalizacji i środowiska
(patrz: wersja pdf)

Warunki wprowadzania ścieków przemysłowych do środowiska naturalnego określa ustawa Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 115/2001, poz. 1229, z późniejszymi zmianami], Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (Dz. U. Nr 116/1991) oraz decyzje - pozwolenia wodno-prawne na odprowadzanie ścieków wydane przez właściwe dla lokalizacji zakładu Starostwo Powiatowe.

Do oczyszczania ścieków przed zrzutem do kanalizacji stosuje się głównie metody mechaniczno-chemiczne. Ścieki odprowadzane do środowiska naturalnego, po oczyszczeniu mechaniczno-chemicznym trzeba dodatkowo oczyszczać metodami biologicznymi.

Odprowadzanie ścieków do kanalizacji

Zakłady mięsne zlokalizowane na obszarach zurbanizowanych są zobowiązane podczyścić ścieki produkcyjne do wartości określonej w umowie z eksploatatorem kanalizacji ściekowej. W tabeli 2 zaprezentowano wybrane typowe wartości zanieczyszczeń ścieków surowych.

Tabela 2. Jakość ścieków surowych w przetwórstwie mięsnym
(patrz: wersja pdf)

Wartości te zostały potwierdzone badaniami ścieków surowych z kilkunastu zakładów mięsnych w kraju. Podobne wartości podawane są także przez źródła zagraniczne.

Do podczyszczania ścieków odprowadzanych do oczyszczalni stosowana jest sprawdzona w praktyce przemysłowej - metoda mechaniczno-flotacyjna. Proces oczyszczania ścieków przebiega następująco:
- cedzenie na sicie,
- uśrednianie składu i natężenia spływu ścieków w zbiorniku magazynowo-uśredniającym,
- koagulacja zanieczyszczeń za pomocą soli, metali, glinu lub żelaza,
- korekta odczynu pH,
- flokulacja zanieczyszczeń za pomocą polielektrolitów organicznych,
- oddzielanie zanieczyszczeń od oczyszczonych ścieków za pomocą flotacji ciśnieniowej.

Ścieki technologiczne spływają kanalizacją do przepompowni, skąd kierowane są na sito obrotowe. W sicie, na obracającym się bębnie, zatrzymywane są części stałe. Spadają one do rynny, a następnie do pojemnika na tzw. skratki, skąd są usuwane poza teren oczyszczalni. Sito jest okresowo (automatycznie) myte gorącą wodą w celu usunięcia tłuszczu zalegającego w szczelinach. Z sita ścieki spływają do zbiornika magazynowo-uśredniającego. W zbiorniku ścieki są mieszane (aby uśrednił się ich skład) i magazynowane do wypełnienia zbiornika. Z chwilą wypełnienia zbiornika uruchamia się instalacja chemicznego oczyszczania ścieków. Proces chemicznej obróbki ścieków prowadzony jest w reaktorze rurowym, do którego w ściśle określonej sekwencji i ilości dozowane są chemikalia i ścieki ze zbiornika. Następnie ścieki wpływają do flotatora ciśnieniowego, gdzie zanieczyszczenia są oddzielane od oczyszczanych ścieków w postaci pływającego po powierzchni „kożucha zanieczyszczeń”. Zanieczyszczenia są automatycznie zgarniane do rynny, a następnie do zbiornika szlamów. Stąd są podawane na prasę filtracyjną lub usuwane wozem asenizacyjnym na specjalistyczne wysypisko. Oczyszczone ścieki spływają do kanalizacji odprowadzającej ścieki z zakładu.

W nowoczesnych rozwiązaniach pracą instalacji steruje sterownik komputerowy. Przedstawiona instalacja powinna być zlokalizowana w budynku z wydzielonym pomieszczeniem na sterownię i zapleczem socjalnym dla obsługi. Budynek musi być ogrzewany i mieć skuteczną wentylację. Oczyszczalnię powinny obsługiwać osoby z wykształceniem o kierunku mechanicznym, chemicznym lub elektrycznym, przeszkolone w zakresie eksploatacji oczyszczalni ścieków. Czynności obsługowe muszą być wykonywane systematycznie i sumiennie. Jakość ścieków odprowadzanych z zakładu po procesach oczyszczania zależy od jakości ścieków surowych. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że w pracujących instalacjach stopień redukcji zanieczyszczeń jest zróżnicowany. Uzyskiwane wyniki prezentuje tabela 3.

Tabela 3. Redukcja zanieczyszczeń w metodzie mechaniczno-chemicznej
(patrz: wersja pdf)

Odprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi

W przypadku konieczności odprowadzania ścieków do środowiska naturalnego wymagane jest zastosowanie oczyszczalni biologicznej. Procesy biologicznego oczyszczania ścieków wymagają zbiorników o znacznych kubaturach. Wielkość tych obiektów jest zależna od ładunku zanieczyszczeń zawartych w ściekach - głównie zanieczyszczeń wyrażonych we wskaźniku BZT5 i azot ogólny. Wielkość zbiorników oczyszczalni biologicznej oraz wielkość instalacji napowietrzającej, sprężarek mieszadeł można zmniejszyć o ok. 80% przez wstępne podczyszczanie mechaniczno-chemiczne.

Zasadniczy proces oczyszczania odbywa się w reaktorze biologicznym wyposażonym w system napowietrzania i mieszania ścieków oraz urządzeń do pomiaru zawartości tlenu. Oczyszczone ścieki są klarowane w osadniku wtórnym i odpływają do środowiska, a osad nadmierny na poletka osadowe lub prasę czy wirówkę, gdzie jest odwadniany.

Po odwodnieniu osady powinny być poddane higienizacji. a potem składowane, suszone, spalane lub wykorzystane rolniczo. Teren oczyszczalni musi być ogrodzony i zagospodarowany.

Gospodarka Mięsna nr 9/2004

inne publikacje nt. oczyszczania ścieków

   
 

 

tel.: (58) 554-85-65
tel.: (58) 554-85-66
tel.: (58) 552-36-58

Ekobudex sp. z o.o.
80-328 Gdańsk
ul. Kościerska 7